تعالى وافراط تشبيه ( 1 ) حق به خلق به صراط مستقيم دين قيم هدايت كند ( وأن هذا صراطي مستقيما فاتبعوه ولا تتبعوا السبل فتفرق بكم عن سبيله ذ لكم وصيكم به لعلكم تتقون ) . ( 2 ) سوم : انسان داراى قدرت فكرى است كه مى تواند نواميس واسرار طبيعت را استكشاف واستخدام كند ، وهمچنين هوى وهوس وشهوت وغضبى دارد كه در اثر حد شكنى وافزون طلبي - كه خاصيت طبيعت آدمي است - قناعت پذير نيست ، با اين خصوصيت ، صلاح وفساد زمين وابسته به صلاح وفساد انسان است ( ظهر الفساد في البر والبحر بما كسبت أيدي الناس ) ( 3 ) بلكه به مقتضاى ( وسخر لكم ما في السماوات وما في الأرض جميعا منه إن في ذ لك لايت لقوم يتفكرون ) ( 4 ) صلاح وفساد كرات ديگر نيز به صلاح وفساد أو بستگى دارد ، وآنچه اصلاح چنين موجودى را تضمين مى كند تنها هدايت الهى است ، كه اعتدال فكرى أو را به عقايد حقه واعتدال روحي أو را به اخلاق فاضله واعمال صالحه تأمين مى نمايد . چهارم : زندگانى انسان در اثر احتياجات گوناگون وابسته به اجتماع است ، واين وابستگى تأثير وتأثر متقابل ودر نتيجة حقوق مختلف را ايجاب مى كند ، وبدون احقاق حقوق ، حيات اجتماعي قابل بقا نيست ، وتأمين آن حقوق هم ميسر نيست مگر به وضع واجراى قوانينى مصون از نقص وخطا ، ومبرا بودن مقام وضع واجرا از تأثر از مصالح شخصي وانحراف از حق وعدالت ، واين مهم محقق نمى شود مگر به وسيلهء قوانين ومقررات ومجريان الهى ( لقد أرسلنا رسلنا بالبينات وأنزلنا معهم الكتب والميزان

--> 1 . افراط تشبيه : يعنى اين كه خدا را همانند خلق بپندارند . 2 . سوره ء انعام ، آيهء 153 ( وهمانا اين است راه من كه مستقيم است ، پس پيرويش كنيد وپيروى نكنيد راهها را كه پراكنده تأن كند از راه أو ، بدين توصيه كرده است شما را شايد تقوى پيشه كنيد ) 3 . سوره ء روم ، آيهء 41 ( ظاهر شد فساد در بيابان ودريا بدانچه فرآهم كرد دستهاى مردم ) 4 . سوره ء جاثيه ، آيهء 13 ( ومسخر كرد براي شما آنچه در آسمانها وآنچه در زمين است ، همگى از اوست همانا در آن است نشانه هايى براي گروهى كه انديشه كنند )